TAT License No. 12/01654

การดำน้ำกลางคืน (Night Dive)

การดำน้ำกลางคืน

หากท่านเป็นคนที่ดำน้ำเฉพาะเวลากลางวัน ท่านต้องรู้ตัวว่าได้ขาดอะไรไปหลายอย่าง สำหรับการดำน้ำทีเดียว สัตว์ทะเลหลายชนิดแอบซ่อนตัวอยู่ในเวลากลางวัน และจะออกมาหากินในเวลากลางคืนเท่านั้น บางครั้งเวลาไปดำน้ำกลางคืน ก็เคยพบเห็นสัตว์ที่ไม่ค่อยเห็นกลางวัน เช่น พวกกุ้ง ปู ปลาหมึกชนิดต่างๆ ปลากระเบน เคยเห็นกุ้งมังกรออกมา เดินไปเดินมาที่พื้นทะเล สัตว์ทะเลที่หากินกลางวันหลายชนิด ก็ไปซ่อนตัว หรือซุกซ่อนในเวลากลางคืน เช่นปลานกแก้ว อาจจะหนีไปนอนหลับอยู่ใต้กอปะการัง บางตัวก็พ่นเมือกมาคลุมรอบตัว ที่เรียกกันว่าปลานกแก้วกางมุ้งไงล่ะครับ สิ่งต่างๆ เหล่านี้ เราจะเห็นได้เฉพาะเวลากลางคืนเท่านั้น

สีสันต่างๆ ที่ถูกกลืนหายไปเวลาดำน้ำกลางวัน ก็จะเจิดจ้าขึ้นมาในเวลากลางคืน เนื่องจากแสงไฟจากไฟฉายของเรา แน่นอนครับ การดำน้ำในเวลากลางคืนนั้น เป็นเรื่องน่าสนุก น่าตื่นเต้น และท้าทายในตัวของมันเอง สำหรับคนที่ไม่เคยดำน้ำกลางคืน ทางที่ดีที่สุดก็คือ ไปเรียนในหลักสูตรการดำน้ำกลางคืน ซึ่งมีทั้งเป็นส่วนหนึ่งในหลักสูตร Advanced Open Water Diver หรือเน้นเรียนเฉพาะดำน้ำกลางคืน ในหลักสูตร Night Diving Specialty เนื่องจากการไปเรียนเป็นเรื่องเป็นราวดังกล่าว จะทำให้สามารถดำน้ำได้อย่างสนุกสนาน และปลอดภัยมากกว่าเสี่ยงไปดำกันเอง โดยไม่รู้ครับ แต่อย่างไรก็ดี สำหรับคนที่เรียนมาแล้ว การเรียนรู้ก็ไม่ได้สิ้นสุดอยู่ เพียงแค่จบหลักสูตรนะครับ ความรู้ยังมีให้แสวงหาอีกมากมายครับ

การเตรียมอุปกรณ์ในการดำน้ำกลางคืน

ควรมีไฟฉาย สิ่งที่แน่นอนที่สุดที่ควรจะมี สำหรับการดำน้ำกลางคืน แล้วไฟฉายดวงเดียวก็ไม่น่าจะพอเพียง สำหรับการดำน้ำอย่างสนุกสนาน และปลอดภัยนะครับ น่าจะมีอย่างน้อยสักสองดวง วิธีการเลือกไฟฉายดวงหลักของเรา ก็ควรเป็นไฟฉายขนาดใหญ่สักหน่อย และการจมลอยควรเป็นลบสักนิด เวลาทำตกลงไปในน้ำ มันจะได้หงายขึ้น และทำให้เรามีโอกาสหามันพบได้ง่าย

ส่วนไฟฉายดวงสำรองของเรานั้น ก็น่าจะมีขนาดเล็ก หากจะให้ดี ควรเล็กพอที่จะเก็บใส่กระเป๋าเอาไว้ และสามารถนำไปใช้ ในเวลากลางวันได้ด้วย ไฟทั้งสองดวงของเรา หากจะให้ดีควรจะมีสายรัด สำหรับดวงหลักก็ควรรัดติดข้อมือไว้เลย ส่วนดวงสำรองก็น่าจะมีห่วง หรือคลิปสำหรับติดไว้กับตัวเราเช่นกัน สำหรับไฟฉายที่มีอยู่สองกระบอกนั้น จุดมุ่งหมายสำหรับดวงสำรองก็คือ เอาไว้ใช้ขึ้นเวลาไฟฉายดวงหลักดับนะครับ ไม่ใช่เอาไว้ดำต่อเวลาดวงหลักดับไปแล้ว เนื่องจากหากไฟฉายทั้งสองของเราดับไป การขึ้นก็จะยากลำบากกว่ามีไฟหลายเท่า รวมทั้งการให้สัญญาณกับเรือก็จะทำได้ยาก ลองนึกดูนะครับ หากเราไม่มีไฟฉายเวลาขึ้นมาที่ผิวน้ำ แล้วจำเป็นต้องขึ้นมาห่างจากเรือ ขณะที่มีกระแสน้ำ เรืออาจจะไม่เห็นเรา แล้วกระแสน้ำก็พัดพาเราห่างจากเรือไป ความรู้สึกตอนนั้น คงไม่ค่อยจะอยู่เย็นเป็นสุขเท่าไรนักนะครับ

ไฟอีกประเภทหนึ่งที่น่าใช้งาน คือไฟที่สามารถติดกับศีรษะของเรา เวลาเรามองไปทางไหน ก็จะหันไฟไปทางนั้น ทำให้มือทั้งสองของเราว่าง ไม่ต้องคอยถือไฟฉายอยู่ สิ่งที่ต้องระมัดระวังคือ ต้องไม่หันไปมองหน้าใคร เพราะแสงไฟของเรา ก็จะส่องเข้าหน้าเขาไปด้วย อาจทำให้ผู้นั้นมองอะไรไม่เห็นไปสักพัก นอกจากไฟฉาย สำหรับส่องมองสิ่งต่างๆ แล้ว ไฟอีกชนิดหนึ่งที่น่าจะมีก็คือไฟ Marker Light สำหรับให้คนอื่นๆ มองเห็น และหาตัวเราได้ ไฟ Marker Light นี้มีทั้งแบบไฟแว๊บ หรือไฟที่ติดอยู่ตลอดเวลา การใช้ไฟแบบนี้ทำให้เกิดความสะดวก และลดโอกาสในการพลัดหลงกันในที่มืดเป็นอย่างดี

นอกจากนั้น การติดเทปสะท้อนแสงต่างๆ ไว้กับตัวเรา เช่นติดไว้กับ BCD ก็น่าจะดี เพราะทำให้คนอื่นเห็นเราชัดขึ้น ภายใต้แสงไฟฉาย เวลาขึ้นมาบนผิวน้ำ เรือก็สามารถที่จะเห็นเราได้โดยง่ายอีกด้วย สิ่งที่เราสามารถจะใช้สื่อสารกับเรือ เวลาขึ้นมาสู่ผิวน้ำแล้ว อาจจะมีนกหวีดดีๆ สักตัว และก็ Safety Sausage สักอันหนึ่ง ก็น่าจะทำให้อุ่นใจได้มากขึ้นเยอะ เนื่องจากทะเลนั้น อาจจะเปลี่ยนแปลงได้ทุกเวลา เวลาที่เราเริ่มดำน้ำลงไป ทะเลอาจเรียบดังกระจก แต่เมื่อขึ้นมา อาจจะมีคลื่นลมรุนแรงก็เป็นได้ นกหวีดจะช่วยได้มากเวลาต้องการเรียกเรือ ขณะที่มีเสียงอื้ออึงของคลื่นลม และ Safety Sausage ก็จะเป็นประโยชน์กว่าการโบกมือ เรียกเรือในความมืดมิดอย่างแน่นอนครับ

นอกจากเรื่องไฟต่างๆ แล้ว หากใช้ Dive Computer ก็ควรเป็น Dive Computer ที่มีไฟ back light ทำให้การดำน้ำกลางคืนง่ายขึ้น เนื่องจาก Dive Computer ดำน้ำส่วนมาก มักจะไม่ใช้หน้าปัดเรืองแสงแบบเกจต่างๆ บน console ของเรา ที่เอาไฟฉายส่องไปแล้ว จะเรืองแสงให้เราอ่านได้โดยง่าย การส่องไฟฉายลงโดยตรงบนคอมพิวเตอร์ดำน้ำ อาจจะมองเห็นได้ไม่ชัดเจน เนื่องจากการสะท้อนแสงของกระจกหน้าปัด

console ของเรา ก็น่าจะเก็บเอาไว้ให้แนบสนิทกับลำตัว เพื่อป้องกันการลากไปถูกสิ่งต่างๆ หรืออาจจะติดขัดกับวัตถุอื่นๆ ใต้น้ำ วิธีการที่ดีสำหรับการใช้ console เวลาดำน้ำกลางคืนก็คือ เอาเสียบไว้ด้านในของ BCD หรือเสียบไว้ใต้แถบรัดหน้าอกของ BCD เวลาจะใช้งานก็เพียงแต่ก้มลงไปมอง ดีกว่าที่จะปล่อยไว้ข้างๆ ตัว ซึ่งจะทำให้เกิดอุบัติเหตุโดยง่าย

การตรวจสอบอุปกรณ์ เวลาจะไปดำน้ำกลางคืนนั้น ควรจะตรวจสอบให้ละเอียดถี่ถ้วนสักหน่อย เช่นการทำ predive safety check ก็ควรจะทำอย่างตั้งใจ รวมทั้งการคุ้นเคยกับอุปกรณ์ต่างๆ ที่จะต้องใช้ ควรลองหลับตา และถอด ใส่ อุปกรณ์ต่างๆ ให้ชำนาญ เช่นการใช้ low pressure inflater การหามีดดำน้ำ การหยิบ octopus ฯลฯ การฝึกแบบนี้จะเป็นประโยชน์อย่างมาก เวลาที่เกิดเหตุการณ์จำเป็นขึ้น

การดำลงเวลากลางคืน

การดำลงนั้น ควรจะเป็นท่าศีรษะอยู่ด้านบนนะครับ เพื่อไม่ให้เกิดการงุนงง หลังจากดำลงไป ที่ควรจะทำเวลาดำลงอีกอย่างหนึ่ง ก็คือ ควรจะใช้สายเชือกเป็น reference จะยิ่งทำให้การดำลง ปลอดภัยยิ่งขึ้นครับ สายนี้อาจจะเป็นสายสมอ สายเชือกทุ่นที่เราทิ้งไว้ หรือเชือกทุ่นที่มีตามแหล่งดำน้ำทั้งหลายก็ได้ครับ การใช้เชือกจะช่วยในการควบคุมอัตราความเร็วของการลง ช่วยให้การปรับแรงดัน ในโพรงอากาศของเราง่ายยิ่งขึ้น และที่สำคัญ ทำให้ลดความวิตกกังวล ขณะที่เรากำลังปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมในความมืดครับ

เวลาที่เราดำลงไป ตั้งแต่ลงจากเรือ เราควรเปิดไฟฉายไว้ตลอดนะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเวลาลงจากเรือ ควรส่องไฟลงไปข้างล่างก่อน ที่จะลงจากเรือด้วย แต่เมื่อเราถึงพื้นทะเลเรียบร้อยแล้ว สิ่งที่น่าจะทำอย่างหนึ่งก็คือ ลองดับไฟฉาย ขณะที่เรานั่งอยู่กับที่อย่างมั่นคงแล้วดูนะครับ การดับไฟสักสองสามนาที จะทำให้ตาของเราปรับตัวเข้ากับความมืด และเราก็จะได้ทราบว่าเราสามารถมองเห็น ได้มากน้อยแค่ไหนหากไม่มีไฟฉาย อาจจะช่วยได้นะครับ หากเกิดเหตุการณ์ไฟฉายของเราดับ หลังจากดำน้ำไปแล้ว

เวลาที่เราดำน้ำลงไปกลางคืน ต้องระมัดระวังมือ และเท้าของเรามากกว่าปกติสักหน่อยนะครับ เนื่องจากอาจจะไปถูกสัตว์ทะเลมีพิษได้โดยง่าย หากเราวางมือ วางเท้าของเราโดยไม่ระมัดระวัง ตัวอย่างง่ายๆ ก็เช่น หอยเม่นไงล่ะครับ บางทีมือเท้าของเราก็ไปโดนเข้าโดยง่าย โดยเฉพาะเวลากลางคืน

ขณะดำน้ำ

การนำทางใต้น้ำควรจะทำอย่างง่ายๆ เช่นเดินทางเป็นเส้นตรงไป และกลับ จะทำให้ง่ายต่อการกลับมาที่สายเชือก เมื่อเราจะขึ้นจากน้ำ และทำให้เราสามารถขึ้นมาที่ผิวน้ำใกล้ๆ กับเรือของเรา

เวลาดำน้ำกลางคืน ควรตรวจสอบทิศทางเข็มทิศของเรา และมาตรวัดความลึก มาตรวัดความดันให้บ่อย กว่าการดำน้ำตามปกติสักหน่อยนะครับ เนื่องจากในความมืดนี้เราอาจจะหลงทิศ หรือลงไปลึกเกินกว่าที่ตั้งใจไว้ ได้โดยง่าย หากเราเชื่อสัญชาตญาณของเรามาก อาจจะผิดพลาดได้ง่าย ควรเชื่ออุปกรณ์ของเราดีกว่าครับ การดำน้ำกลางคืน บางครั้งก็ทำให้เกิดอาการหลงทิศ Vertigo ได้ง่ายๆ เหมือนกันนะครับ หากเกิดขึ้น และเราชักงงว่าทางไหนขึ้นทางไหนลงกันแน่ ลองพ่นฟองอากาศ และสังเกตดูนะครับ ฟองอากาศจะไหลขึ้นสู่ผิวน้ำเสมอ

ป้องกันการพลัดหลงกับบัดดี้

ในการดำน้ำกลางคืน เราจะรู้สึกเห็นความสำคัญของการมีบัดดี้เป็นอย่างมาก มากกว่าเวลาดำน้ำกลางวันเยอะเลยครับ งานง่ายๆ ที่สามารถทำได้เองเวลากลางวัน อาจจะกลายเป็นงานยากเวลากลางคืน การมีบัดดี้จะทำให้ทุกอย่างง่ายดาย และปลอดภัยขึ้นเยอะเลยครับ

เวลาดำน้ำกับบัดดี้ เราควรระมัดระวังการส่องไฟฉายของเรา ไม่ให้ฉายเข้าหน้าของบัดดี้ ไม่งั้นเขาอาจจะมองเราไม่เห็น หาเราไม่เจอ ที่สำคัญคือ อย่าปล่อยให้ไฟฉายของเรา แกว่งไปมากับสายรัดข้อมือ ขณะที่เปิดไฟอยู่ บางทีทำให้เพื่อนกลุ่มอื่นๆ เวียนศีรษะไปด้วย

ก่อนจะลง เราควรทบทวนสัญญาณมือ สัญญาณไฟฉาย และตกลงกัน เรื่องการสื่อสารอื่นๆ กับบัดดี้ของเราให้ดีเสียก่อน ด้วยนะครับ สัญญาณไฟฉายบางที่อาจใช้แตกต่างกันไป ควรตกลงกันให้ดีก่อน เช่น OK = ส่องไฟฉายเป็นวงกลม เป็นต้นครับ เวลาเราจะเรียกบัดดี้ของเราด้วยไฟฉาย ทางที่ดีก็ควรส่องไฟไปด้านหน้าเขา ส่องที่พื้นที่เขากำลังมองอยู่ และสั่นแสงไฟไปมา ก็จะทำให้เข้าใจได้ว่ากำลังเรียกกันครับ ไม่ควรส่องไฟไปตรงๆ ที่หน้าของเขา หรือหากจะส่อง ควรส่องไปที่ฟิน หรือลำตัวของบัดดี้ จะดีกว่าเยอะครับ สุดท้าย หากพลัดหลงกันไปแล้ว ก็ควรดับไฟของเรา หรือปิดแสงไฟ และมองหาบัดดี้สักหนึ่งนาที ก่อนที่จะขึ้นมาพบกันบนผิวน้ำครับ การบังแสงไฟ หรือปิดแสงไฟ อาจจะทำให้เรามองเห็นแสงไฟของบัดดี้เราได้ง่ายขึ้นครับ แต่หากทั้งสองคนทำพร้อมๆ กัน ก็คงหากันไม่พบอยู่ดี ก็ควรทำไม่นานเกินไปครับ สักหนึ่งนาที หากไม่พบก็ขึ้นดีกว่าครับ

การขึ้นสู่ผิวน้ำ

ก็ควรขึ้นช้าๆ และก็ไม่ควรเว้นการทำ Safety Stop ด้วยนะครับ ส่วนมากนักดำน้ำจะขึ้นค่อนข้างเร็ว เวลากลางคืน ความกังวล และการมองไม่เห็นอาจทำให้คุณ ขึ้นมาเร็วกว่าทิ่คิดไว้นะครับ

ขณะที่ขึ้น ควรถือ inflater และ console ข้างหน้าของเรา สูงกว่าศีรษะเล็กน้อย ส่องไฟหา console และฟองอากาศพร้อมๆ กัน และควรดูทั้งสองอย่าง เพื่อตรวจสอบความเร็วในการขึ้นครับ การมองฟองอากาศ จะทำให้สามารถประมาณความเร็วในการขึ้นได้ และแสงไฟที่ส่องขึ้นด้านบน จะทำให้เราสามารถมองเห็น สิ่งที่อยู่เหนือศีรษะเราครับ

ขึ้นมาก็ควรเหลืออากาศไว้ มากกว่าดำเวลากลางวัน สักหน่อยนะครับ บางทีเราอาจจะขึ้นไกลจากเรือ อาจจะมีความจำเป็นต้องใช้อากาศ ก็ควรเหลือสำรองไว้เยอะๆ หน่อยถึงจะดีครับ เมื่อขึ้นมาแล้ว ก็ควรให้สัญญาณกับเรือ เช่น ใช้ไฟแวบ ใช้ไฟฉายส่องบนศีรษะตัวเอง ใช้ไฟฉายส่องไปที่หัวเรือด้านล่าง หรือส่องไฟฉายเข้าใน Safety Sausage ของเรา ก็จะทำให้เรือเห็นเราได้ง่ายขึ้น

ขอให้สนุก และมีความสุขกับการดำน้ำกลางคืนครับ

เขียนโดย ดร. พิชิต เมืองนาโพธิ์
ปรับปรุงล่าสุด 01 ต.ค. 2550