เรียนดำน้ำแบบ SCUBA

การเรียนดำน้ำ แบบ SCUBA (Self Contained Underwater Breathing Apparatus) คือ การดำน้ำลึก โดยใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจ ที่ติดกับตัวนักดำน้ำไป ทำให้สามารถดำน้ำได้ โดยอิสระ และเคลื่อนที่ไปมาใต้น้ำได้ โดยไม่ติดกับสายอากาศ ที่เครื่องอัดอากาศ บนผิวน้ำ

ผู้เริ่มดำน้ำใหม่ๆ มักจะมีความรู้สึกไม่เคยชิน เกี่ยวกับอุปกรณ์ เช่น หน้ากาก ตีนกบ เสื้อชูชีพ ที่จะเทอะทะ และมีน้ำหนักมาก แต่เมื่อลงไปในน้ำ ความรู้สึกนี้จะเปลี่ยนไป อย่างหน้ามือเป็นหลังมือ ความรู้สึกถึงความอิสระ ผ่อนคลาย และสุขสบายอย่างที่ ไม่เคยพบมาก่อน จะทำให้ผู้เริ่มดำน้ำ เกิดความรู้สึกเหมือน ก้าวเข้าไปสู่โลกใบใหม่ ซึ่งหลังจากนี้แล้ว ชีวิต และเจตคติของคนดำน้ำ จะไม่เหมือนเดิม

คนที่เข้ามาสู่การดำน้ำแล้วนั้น จะหาคำอธิบายให้กับตนเองได้ยากมาก ว่าอะไรทำให้เขา เข้ามาสู่โลกใหม่ใบนี้ และอะไรกันแน่ ที่ทำให้เขารู้สึกว่าผูกพัน และติดใจกับการดำน้ำ อาจจะเป็นเพราะว่าการดำน้ำนั้น ตอบสนองหลายสิ่งหลายอย่าง ในใจของคนดำน้ำ ก็ได้ เช่น หากต้องการที่จะผจญภัย การดำน้ำก็มีซากเรือจม ที่ลึกลับตื่นเต้น ให้แสวงหาอยู่อย่างมากมาย หากต้องการชื่นชม ธรรมชาติใต้น้ำ ก็มีแนวปะการัง ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ และมีความสวยสดงดงามตระการตา ให้ไปเที่ยวชม นักดำน้ำสามารถ เห็นสิ่งมีชีวิต ที่แนวปะการังเล็กๆ ที่เดียวได้มากมายหลายชนิด กว่าที่อาจต้องใช้เวลานับสิบชั่วโมง ในป่าที่อุดมสมบูรณ์ หากต้องการ ท่องเที่ยวพบปะผู้คน ชีวิตในวงการดำน้ำ ก็จะทำให้นักดำน้ำ สามารถทำเช่นนั้นได้ โดยง่าย

สิ่งที่ดึงดูดใจผู้คน ให้มาดำน้ำมากที่สุด ก็เห็นจะเป็น เรื่องของการค้นพบสิ่งใหม่ๆ การไปดำน้ำ จะทำให้นักดำน้ำได้พบเห็น สิ่งที่ผู้คนส่วนมาก ไม่เคยพบเห็น สามารถไปในสถานที่ ที่ผู้คนส่วนมาก ไม่มีโอกาสได้ไป การไปดำน้ำในสถานที่ที่ใหม่ และไม่คุ้นเคย จะทำให้นักดำน้ำ เกิดความตื่นเต้น กับการค้นพบสิ่งใหม่ๆ เสมอ ทั้งที่มีประสบการณ์ ในการดำน้ำมานับร้อยครั้ง

ความท้าทาย และความสงบนิ่ง ซึ่งแม้จะขัดแย้งกันอยู่ในที ก็เป็นปัจจัยสองสิ่ง ที่ทำให้คนสนใจ และติดใจการดำน้ำ การดำน้ำนั้น จะทำให้รู้สึกท้าทายตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็น การดำน้ำชมธรรมชาติสบายๆ ดำน้ำกลางคืน หรือดำน้ำหาของหาย ใต้ความลึกมากๆ ก็ทำให้นักดำน้ำ เกิดความรู้สึกท้าทายได้ทั้งสิ้น ในขณะเดียวกัน เมื่อดำน้ำไปแล้ว ไม่ว่าในสภาพไหน นักดำน้ำที่มีประสบการณ์ จะรู้สึกผ่อนคลาย และสุขสงบ รู้สึกถึงความนิ่งของโลกใต้น้ำ ได้อย่างชัดเจน ความรู้สึกท้าทาย และสงบนิ่งในเวลาเดียวกันนี้ เป็นสิ่งที่ยากจะเกิดขึ้น จากกิจกรรมอย่างอื่น

ผู้คนทั่วไป อาจจะเคยเห็นรูปภาพ หรือภาพยนตร์เกี่ยวกับการดำน้ำ ซึ่งก็ทำให้เกิด ความรู้สึกตื่นเต้น น่าสนุกสนานในระดับหนึ่ง แต่ไม่สามารถเทียบได้เลย กับการได้ลงมือดำน้ำ อย่างจริงจัง คนทั่วไป ไม่มีทางจะเข้าใจได้เลยว่า การดำน้ำเป็นอย่างไร นอกเสียจาก ได้ลงมือดำน้ำด้วยตนเอง ไม่มีความรู้สึกใดๆ จะเทียบเท่าได้ กับประสบการณ์การดำน้ำ ความตื่นเต้น ที่ได้หายใจในน้ำ ความเป็นอิสระ จากแรงโน้มถ่วง สภาพไร้น้ำหนัก ฯลฯ สิ่งเหล่านี้ เป็นเอกลักษณ์โดยเฉพาะ ของการดำน้ำ ที่ไม่มีกิจกรรมนันทนาการ ใดๆ สามารถเทียบเทียมได้

ประกาศนียบัตร สำหรับนักดำน้ำ

เนื่องจากการไปดำน้ำนั้น ถึงแม้จะมีสถิติของความปลอดภัย อยู่ในระดับสูงมาก แต่การจะหลีกเลี่ยงอันตราย ที่เกิดจาก การดำน้ำนั้น จำเป็นอย่างยิ่ง ที่ต้องได้รับการเรียนรู้ให้ถูกต้อง ตามหลักวิชาการ มีคำกล่าวกันไว้ว่า การดำน้ำ ที่ปลอดภัยได้ถึงขนาดนี้ (สถิติการบาดเจ็บ น้อยกว่าการเล่นโบว์ลิ่ง) อาจเป็นเพราะคนที่จะดำน้ำ จำเป็นต้องเรียนอย่างเป็นระบบ จนกระทั่งมีประกาศนียบัตร หรือบัตรอนุญาตให้ดำน้ำนั่นเอง

ประกาศนียบัตร หรือใบอนุญาต จะแสดงให้เห็นว่า ผู้ได้รับ ได้จบหลักสูตรการดำน้ำ ตามมาตรฐาน ที่สถาบันดำน้ำได้กำหนด โดยครบถ้วนแล้ว ทางร้านดำน้ำ หรือรีสอร์ทที่ให้เช่า และขายอุปกรณ์การดำน้ำ เติมอากาศในถังดำน้ำ หรือจัดกิจกรรมดำน้ำ จะให้การต้อนรับ และให้บริการแก่บุคคลเหล่านี้

ประกาศนียบัตร หรือใบอนุญาต จึงเป็นสิ่งสำคัญ ที่นักดำน้ำต้องมี ไม่เช่นนั้น จะไม่สามารถเข้ารับบริการใดๆ เกี่ยวกับ การดำน้ำได้เลย สิ่งสำคัญยิ่งไปกว่านั้นก็คือ การที่ไม่ได้ผ่านหลักสูตร การเรียนดำน้ำอย่างถูกต้อง ตามหลักวิชาการแล้ว โอกาสเกิดอันตราย บาดเจ็บ จะมีได้สูงมาก จนน่าตกใจ คนจำนวนมาก ได้รับประสบการณ์เลวร้าย บาดเจ็บ หรือพิการ เพราะการไปดำน้ำ โดยไม่ผ่านการเรียนที่ได้มาตรฐานมา เป็นจำนวนมากแล้ว

คุณสมบัติทั่วไป ของผู้ที่จะเรียนดำน้ำ

  • อายุไม่ต่ำกว่า 10 ปี
  • มีสุขภาพแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัวร้ายแรง ที่ขัดต่อการดำน้ำ เช่น โรคหัวใจ โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูงมากผิดปกติ โรคปอด หอบ หืด ฯลฯ โดยที่บางโรค หากเป็น สามารถขอใบรับรองแพทย์ และหากแพทย์อนุญาต ก็สามารถเรียนได้
  • ว่ายน้ำพอได้ อาจจะว่าย โดยใช้อุปกรณ์ หน้ากาก และท่อหายใจช่วยก็ได้ โดยทั่วไป มาตรฐานของการว่ายน้ำ ก็คือ สามารถว่ายน้ำได้ 200 เมตรด้วยตัวเปล่า (หรือ 300 เมตรด้วยการใช้หน้ากาก สนอร์เกิ้ล และตีนกบ)

สายตาสั้นเรียนได้ไหม

ผู้มีสายตาสั้น สามารถเลือกได้หลายทาง เช่น ใช้คอนแทคเลนส์ใส่ไว้ ก่อนการใส่หน้ากากดำน้ำ ซึ่งต้องระมัดระวัง เรื่องน้ำท่วมหน้ากาก และสูญเสียเลนส์ไป หรืออาจเลือกการใช้หน้ากาก ที่มีเลนส์สายตาติดมาด้วยเลย ซึ่งอาจจะสะดวกสบายกว่า แต่อาจมองไม่เห็นชัด เวลาถอดหน้ากากดำน้ำออกมา

ว่ายน้ำไม่เป็นเรียนได้ไหม

ผู้ว่ายน้ำไม่เป็น ควรหัดว่ายน้ำให้เป็นเสียก่อน แต่มีวิธีการที่ง่ายกว่านั้น เช่น การหัดว่ายน้ำด้วยหน้ากาก สนอร์เกิ้ล และฟิน ซึ่งจะง่ายกว่าการว่ายน้ำ ด้วยตัวเปล่าหลายเท่า อย่างไรก็ดี ผู้จะเรียนดำน้ำ ต้องสามารถลอยตัวอยู่ในน้ำได้ เป็นระยะเวลาอย่างน้อย 10 นาที ซึ่งต้องอาศัย การฝึกฝนทักษะ การอยู่ในน้ำ อยู่ดี

มีโรคประจำตัวเรียนได้ไหม

บางโรคเรียนได้ ไม่มีปัญหา บางโรคต้องปรึกษาแพทย์ก่อน บางโรคอาจจะเรียนไม่ได้เลย เช่น โรคปอด โรคหัวใจ เบาหวาน หอบหืด ลมชัก ฯลฯ

คำอธิบายหลักสูตร

หลักสูตรการเรียนดำน้ำ ด้วยเครื่องช่วยหายใจใต้น้ำ ประกอบด้วย ภาคทฤษฏีเกี่ยวกับการดำน้ำ การวางแผนการดำน้ำ การจัดการกับอุปกรณ์ดำน้ำ การแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับการดำน้ำ โลกใต้ทะเล การบาดเจ็บ และการปฐมพยาบาลการบาดเจ็บ จากการดำน้ำ ทักษะการดำน้ำ ทักษะการช่วยเหลือผู้ประสบภัย จากการดำน้ำ

หลักสูตรการเรียนดำน้ำ

โครงสร้างของหลักสูตรนักดำน้ำขั้นต้น (Open Water Diver Course)

ประกอบด้วย การเรียนสามส่วนใหญ่ๆ คือ การเรียนรู้ทักษะในสระว่ายน้ำ การเรียนภาคทฤษฎีในห้องเรียน และการฝึกภาคทะเล โดยแต่ละส่วนมีความสำคัญ และเชื่อมโยงกัน เพื่อนำมาใช้ในการปฏิบัติการดำน้ำจริง ในธรรมชาติได้อย่างสนุกสนาน และปลอดภัย

  • การเรียนในสระ จะเป็นการนำเอาหลักสำคัญ ของการดำน้ำมาใช้ นักเรียนจะเรียนรู้วิธีการ และทักษะที่สำคัญในการดำน้ำ ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของผู้สอน การฝึกในสระนี้ จะมีอยู่ 5 บทด้วยกัน ซึ่งจะสอดคล้องกับการเรียนภาคทฤษฎี ที่มีอยู่ 5 บท เช่นกัน
  • การเรียนภาคทฤษฎี ผู้เรียนจะได้เรียนรู้ เรื่องหลักการ และความรู้พื้นฐาน ที่นักดำน้ำทุกคนต้องทราบ เพื่อการดำน้ำอย่างสนุก และปลอดภัย โดยแบ่งออกเป็น 5 บท
  • การฝึกภาคทะเล เป็นขั้นสุดท้าย สำหรับหลักสูตรนักดำน้ำขั้นต้น เป็นการนำเอาความรู้ จากภาคทฤษฏี ทักษะจากการฝึก ในสระ ไปประยุกต์ใช้ในทะเลจริง ซึ่งจะเป็นขั้นตอนที่สนุกสนาน และท้าทายที่สุดของนักเรียนดำน้ำ เมื่อจบภาคทะเลแล้ว นักเรียน จึงกลายเป็น นักดำน้ำ อย่างเต็มตัว

จุดมุ่งหมายของหลักสูตร

  • เพื่อให้นักเรียนดำน้ำ สามารถที่จะดำน้ำ กับคู่ดำน้ำได้เอง อย่างอิสระ โดยใช้พื้นฐานความรู้ ทางวิชาการ และทักษะใต้น้ำ มาประยุกต์ใช้ ภายใต้ขีดจำกัด ที่ตนเองได้เรียนมา
  • เพื่อให้นักเรียนดำน้ำ สามารถที่จะวางแผน การดำน้ำได้เอง
  • เพื่อให้นักเรียนดำน้ำ มีพื้นฐานที่ดี พร้อมที่จะก้าวเข้าสู่ หลักสูตรต่อเนื่องต่างๆ ในระดับสูงขึ้นไป

รายละเอียดของหลักสูตร

  • ฟิสิกส์
  • สรีรวิทยาเกี่ยวกับการดำน้ำ
  • อุปกรณ์ดำน้ำ
  • สุขภาพ, โรคที่เกี่ยวข้องกับการดำน้ำ
  • การวางแผนการดำน้ำ ด้วยตารางดำน้ำ
  • การแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นเมื่อดำน้ำ
  • ทักษะที่ต้องใช้ในการดำน้ำ

วิธีการเรียน

  • การดูวิดิทัศน์
  • การบรรยาย
  • การสาธิต
  • การฝึกปฏิบัติ

กำหนดการเรียน

  • คาบ 1 ปฐมนิเทศ ทฤษฎีบทที่ 1
  • คาบ 2 ทฤษฎีบทที่ 2
  • คาบ 3 ทฤษฎีบทที่ 3
  • คาบ 4 ทฤษฎีบทที่ 4
  • คาบ 5 ทฤษฎีบทที่ 5 และสอบภาคทฤษฎี
  • คาบ 6 ทดสอบการว่ายน้ำ ระยะทาง 200 เมตร อย่างต่อเนื่อง ไม่มีเครื่องช่วย ไม่จำกัดเวลา ไม่จำกัดท่า หรือระยะทาง 300 เมตร ด้วยการใช้หน้ากาก ท่อหายใจ และตีนกบ ทดสอบการลอยตัว ที่ผิวน้ำเป็นเวลา 10 นาที โดยไม่มีเครื่องช่วย การประกอบอุปกรณ์เครื่องช่วยหายใจใต้น้ำ การหายใจใต้น้ำ การค้นหาเครื่องช่วยหายใจใต้น้ำ การไล่น้ำออกจากหน้ากาก การเคลื่อนไหวใต้น้ำ การปรับความดันโพรงอากาศในร่างกาย สัญญาณมือ การใช้แหล่งอากาศสำรองของคู่ดำน้ำ
  • คาบ 7 การตรวจสอบความปลอดภัย ก่อนการดำน้ำ การลงสู่น้ำ การไล่น้ำออกจากท่อหายใจ การเปลี่ยนท่อหายใจใต้น้ำ การว่ายน้ำที่ผิวน้ำ การถอดหน้ากากดำน้ำ และใส่กลับคืน ฝึกถอดสายเติมลมใต้น้ำ การหายใจ โดยปราศจากหน้ากาก การเติมลมเข้าเสื้อชูชีพ ด้วยวิธีการเป่าธรรมดา การหาน้ำหนักตะกั่ว ที่พอดีกับน้ำหนักตัว การถอดเข็มขัดตะกั่วที่ผิวน้ำ การขึ้นจากน้ำ
  • คาบ 8 การควบคุมการลอยตัว ขณะอยู่ใต้น้ำ การว่ายน้ำ ขณะอยู่ใต้น้ำ การแก้ไขอาการตะคริวใต้น้ำ การช่วยเหลือเพื่อน นักดำน้ำที่เหนื่อย การใช้เครื่องช่วยหายใจสำรองของคู่ดำน้ำ การหายใจ จากเครื่องช่วยหายใจ ที่เสียใต้น้ำ การควบคุม การขึ้นสู่ผิวน้ำแบบฉุกเฉิน เมื่ออากาศหมด
  • คาบ 9 การว่ายน้ำปราศจากหน้ากาก การควบคุมการลอยตัว การใช้เครื่องช่วยหายใจ ตัวเดียวกันของคู่ดำน้ำ (อาจจะเรียนหรือไม่ก็ได้) การถอด และใส่กลับคืนของชุดอุปกรณ์ เข็มขัดตะกั่ว บนผิวน้ำ และใต้น้ำ
  • คาบ 10 ฝึกภาคทะเลครั้งที่ 1
  • คาบ 11 ฝึกภาคทะเลครั้งที่ 2
  • คาบ 12 ฝึกภาคทะเลครั้งที่ 3
  • คาบ 13 ฝึกภาคทะเลครั้งที่ 4

ปัจจุบัน หลักสูตรดำน้ำดังกล่าว ซี่งเป็นของสถาบัน PADI (Professional Association of Diving Instuctors) ซึ่งเป็น สถาบันดำน้ำที่มีขนาดที่ใหญ่ และมีชื่อเสียงที่สุดในโลก ได้ถูกนำมาสอนเป็นหลักสูตรเรียนดำน้ำ ของภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา คณะพลศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ นิสิตที่ลงเรียนในหลักสูตรนี้ จะได้เรียนภาคทฤษฎี และปฏิบัติในสระ โดยสามารถ เรียนภาคทะเล และได้รับประกาศนียบัตรดำน้ำได้ ด้วยการออกค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

หลักสูตรเรียนดำน้ำในขั้นสูง

เมื่อจบเป็นนักดำน้ำขั้นต้นแล้ว นักดำน้ำจำนวนมาก มีความประสงค์ ที่จะขยายขีดจำกัด ของการดำน้ำ ให้กว้างขวางขึ้น ซึ่งสามารถทำได้ โดยการเรียนต่อในขั้นสูงขึ้นต่อไป โดยสามารถเรียนไปเรื่อยๆ จนเป็นผู้สอนดำน้ำได้ จากการเรียนต่อเนื่องนี้

หลักสูตรดำน้ำมีหลายหลักสูตรดังนี้

เมื่อเรียนจบหลักสูตรนักดำน้ำกู้ภัยแล้ว นักดำน้ำสามารถเลือกทางเรียนต่อได้สองทาง

  • ทางแรก คือ เรียนการดำน้ำแบบพิเศษ ซึ่งมีให้เลือกมากมายหลายอย่าง เช่น นักดำน้ำลึก นักดำน้ำในเรือจม ดำน้ำกลางคืน ดำน้ำในกระแสน้ำ ฯลฯ อีก 5 สาขา จะทำให้นักดำน้ำจบเป็น Master Scuba Diver ซึ่งเป็นระดับสูงสุดของการเป็นนักดำน้ำ แบบนันทนาการ
  • ทางที่สอง คือ เรียนหลักสูตรการเป็นผู้ควบคุมการดำน้ำ (Divemaster) ซึ่งจะทำให้สามารถไปเรียนต่อ เป็นผู้สอนดำน้ำได้ ต่อไป